ประเพณี “รดน้ำดำหัว” หรือ "พิธีบิญจา" (ภาคใต้)

ขั้นตอนตามประเพณี

ภาคใต้มีการทำ "พิธีเบญจา" หรือ "พิธีบิญจา" เป็นประเพณีรดน้ำผู้อาวุโส

   าคใต้มีการทำ "พิธีเบญจา" หรือ "พิธีบิญจา" เป็นประเพณีรดน้ำผู้อาวุโส โดยจัดโรงพิธีแบบจตุรมุข (คือมีมุขสี่ด้านตรงกลางมียอดแหลม) ตั้งแท่นกลางโรงพิธี


   เบญจาถือว่าเป็นสัญลักษณ์แห่งความกตัญญูกตเวทิตาที่ลูกหลานหรือผู้ที่อาวุโสน้อยกว่าแสดงออกซึ่งคารวะธรรม สำนึกในความกตัญญูต่อปูชนียบุคคล หรือสิ่งเคารพ เช่น พระพุทธรูป พระสงฆ์ บิดามารดา ปู่ ย่า ตา ยาย และครูบาอาจารย์ ตลอดจนผู้สูงอายุที่เคารพนับถือโดยการเชิญบุคคลหรือสิ่งที่เคารพนับถือขึ้นบนเบญจาเพื่อให้รดน้ำขอพร บางที่อาบน้ำให้เลย บางที่เริ่มต้นรดน้ำที่มือก่อนแล้วรดน้ำตามแขนหรือตามตัวต่อไป บางที่รดน้ำบนเพดานผ้าขาวให้น้ำตกลงบนศีรษะ บนตัวและถือเป็นการกรองน้ำให้สะอาดด้วย บางที่รดน้ำลงในลำเรือ แล้วจึงเชิญบุคคลหรือสิ่งที่เคารพขึ้นบนเบญจา จากนั้นก็เปิดน้ำจากลำเรือให้ไหนตามท่อไม้ไผ่ (ทำเป็นลำตัวพญานาค) ออกมาโปรยปรายน้ำจากปากพญานาคคล้ายนาคพ่นน้ำอาบรดให้ ซึ่งจะเปียกทั่วทั้งตัวอันเป็นที่มาของคำว่า “สระหัว” นั่นเอง เมื่อได้รดน้ำหรือปล่อยน้ำจนทั่วแล้ว อาจมีบุตรหลานหรือผู้ใกล้ชิดช่วยขัดถูที่ปลายเท้า ตามแขนขาหรือร่างกาย แล้วรดน้ำอีกเป็นอันเสร็จพิธี บางที่ขณะเริ่มพิธี พระสงฆ์จะสวดชะยันโตอวยพร หลังจากรดน้ำหรืออาบน้ำแล้ว ก็ผลัดเปลี่ยนผ้าชุดใหม่ให้ แล้วผู้อาวุโสจะให้ศีลให้พรเพื่อเป็นสิริมงคลแก่ผู้ที่ร่วมแสดงความกตัญญู

อุปกรณ์


 
เครื่องรดน้ำดำหัว...ภาคใต้

    น้ำที่จะนำมาประกอบพิธีจะเป็นน้ำที่ได้มาจากกลิ่นของดอกไม้ที่มีกลิ่นหอมหลาย ๆ ชนิดมารวมกันในขันน้ำ ไม่จำกัดว่าจะมีกี่ชนิด เพราะภาคใต้ไม่มีเทคนิคในการทำเครื่องหอม และด้วยภาพอากาศที่ร้อนชื้นของภาคใต้ ดอกไม้ที่มีกลิ่นหอมจะขึ้นได้เยอะ และสิ่งที่ต้องนำไปใช้ในการรดน้ำดำหัว ได้แก่ น้ำอบไทยหรือน้ำหอม น้ำส้มป่อย ดอกมะลิและดอกกุหลาบ หรือดอกไม้อื่นๆที่ปลูกอยู่ในบ้านก็ได้ ขันเงินหรือขันทองเหลือง พานข้าวตอก ดอกไม้ และธูปเทียน ผ้าตัดเสื้อ ผ้านุ่ง ผ้าห่ม หรือของขวัญเล็กๆ น้อยๆ เพื่อมอบให้แก่ผู้ใหญ่


แหล่งที่มา:เว็บไซต์ ศูนย์อนุรักษ์ทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งที่ ๔ (สงขลา) สำนักอนุรักษ์ทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง  
แหล่งที่มา: http://www.isranews.org/2012/investigate/56-isranews/20590-จดเต็มตามแบบแผน-"เครื่องรดน้ำขอพร-4ภาค".html